Gemeenten konden tussen 2018 en 2021 via een decentralisatie-uitkering geld aanvragen om een Kerkenvisie op te stellen. Hiervan maakten 240 (68% van de gemeenten) gebruik. Nog steeds melden gemeenten zich bij het Programma Toekomst Religieus Erfgoed voor kennis over het opzetten van een Kerkenvisie.
In een kerkenvisie staat de strategische visie op de toekomst van meerdere kerkgebouwen binnen een gemeente of regio. Het opstellen van een kerkenvisie gebeurt in dialoog tussen de gemeente, kerkeigenaren, inwoners en erfgoedorganisaties. Het gaat dan over álle kerkgebouwen in die gemeente: monumentaal en niet-monumentaal, nieuw en oud, ongeacht geloof. Het is aan de partijen zelf om te bepalen of in de kerkenvisie ook ander religieus erfgoed (kloosters, kapellen, begraafplaatsen) wordt meegenomen. De kerkenvisie was vormvrij.
Zo kan het gaan over welke gebouwen blijven als kerk fungeren, welke gebouwen worden geschikt gemaakt voor meervoudig gebruik en welke gebouwen worden gesloten voor de eredienst en krijgen een andere functie (herbestemming)? Maar het kan ook gaan over de wijze waarop men met elkaar het gesprek aangaat als er kerken gesloten of verkocht worden.
Tip:
In kerkenvisies feiten en inzichten vind je welke gemeente budget heeft aangevraagd om een kerkenvisie op te stellen. Soms is er geen behoefte aan een kerkenvisie en worden andere instrumenten ingezet om samen met eigenaren tot afspraken over de toekomst te komen. Je kunt checken of jouw gemeente ook een kerkenvisie heeft op de website van je gemeente.
Concretisering en uitvoering van Kerkenvisies
Heel belangrijk is om uitvoering te geven aan de ideeën of adviezen die in de kerkenvisie zijn opgenomen. Veel gemeenten zijn nog op zoek hoe dit te doen. Om hen op weg te helpen en te inspireren is door de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) de handreiking Religieus erfgoed in beweging – samen bouwen aan de toekomst samengesteld.
Als je betrokken wordt bij religieus erfgoed is het goed om kennis te nemen van de kerkenvisie en/of dat er beleid is op het gebied van religieus erfgoed binnen je gemeente. Check dit eerst of vraag het anders na bij de ambtenaar erfgoed.
Meer informatie op Toekomst Religieus Erfgoed
Actuele informatie over kerkenvisies, presentaties van verschillende gemeenten en handleidingen over het ontwikkelen van een kerkenvisie is te vinden op toekomstreligieuserfgoed.nl, de website van acht partners uit het religieuze erfgoedveld.
Enkele publicaties over kerkenvisies vind je hieronder:
Wil je meer weten over de nationale agenda en het programma Toekomst Religieus Erfgoed bezoek dan toekomstreligieuserfgoed.nl of de speciale pagina PTRE over het programma die we hebben samengesteld binnen op deze website onder categorie overig.