De gemeente is de centrale regisseur bij de herbestemming van een monument. Zij beschermt de historische waarde, toetst de nieuwe functie aan het omgevingsplan, verleent de benodigde vergunningen, en fungeert als adviseur en facilitator om leegstand tegen te gaan. Op deze pagina vind je informatie over de verschillende taken van de gemeente. Als je de gemeente wilt benaderen is het handig om te weten waarvoor verantwoordelijk is bij de gemeente. Daarover vind je op de pagina “Gemeente wie doet wat” meer informatie.
De belangrijkste rollen van de gemeente zijn onder te verdelen in vier pijlers:
Toetsend en Vergunningverlenend Orgaan
Voor het herbestemmen en verbouwen van een monument is doorgaans een omgevingsvergunning nodig.
Beoordeling
De gemeente controleert of de nieuwe functie (zoals wonen in een voormalige fabriek of kantoor in een klooster) past binnen de bestemming en of het ontwerp de monumentale waarden van het pand respecteert.
Welstand en Monumentencommissie
Vaak toetst een lokale adviescommissie of de wijzigingen – ook in het interieur – historisch verantwoord zijn.
Ruimtelijk Beheerder (Omgevingsplan)
De gemeente legt de bestemming en bescherming van monumenten vast in het lokale omgevingsplan (voorheen het bestemmingsplan).
Als de gewenste herbestemming niet in het huidige omgevingsplan past, kan de gemeente het plan wijzigen of een omgevingsvergunning verlenen om van het plan af te wijken.
Subsidieverstrekker en Financieel Adviseur
Gemeenten stimuleren het herbestemmen van leegstaand erfgoed om verval te voorkomen.
Financiële regelingen
Eigenaren kunnen door gemeenten op weg worden geholpen doordat ze hen kunnen wijzen op bijvoorbeeld herbestemmingsregelingen of subsidies. In sommige gevallen verstrekt de gemeente leningen of ondersteunt ze in het proces om de duurzaamheid of energiezuinigheid van het monument te verbeteren.
Procesbegeleider en Makelaar
Een monument krijgt pas een goede toekomst met een actieve gebruiker.
De gemeente brengt vaak partijen bij elkaar, zoals ontwikkelaars, architecten en maatschappelijke organisaties, om creatieve ideeën voor leegstaande panden uit te werken.