Aangezien het gebruik van veel kerken nu onder druk staat is het belangrijk om bij dit specifieke onderwerp stil te staan. We starten met een stukje historie, gaan in op de praktijk en eindigen met een speciale brochure die door het Museum Catharijneconvent in samenwerking met de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed is samengesteld.
In Europa en zelfs ver daarbuiten geldt het Nederlandse orgellandschap als toonaangevend: nergens ter wereld is een zo grote concentratie en verscheidenheid te vinden aan historische en eigentijdse orgels. Van representatief “stadsorgel”, gebouwd voor en in opdracht van de stadsbesturen, degradeerde het tot begeleidingsinstrument van de eredienst. Na de scheiding van kerk en staat, en het daarmee gepaard gaande verlies van inkomsten voor kerken, waren de lokale kerkbestuurders vaak nauwelijks meer in staat om te investeren in de instrumenten. Deze ontwikkelingen geven aan dat ons nationale orgelbezit een schat vertegenwoordigt die, juist nu zoveel kerkgebouwen van bestemming wisselen, met de grootst mogelijk zorg moet worden omringd
Maar wat betekent dat nu in de praktijk? Vaak is het orgel van grote omvang en drukt het zijn stempel op het interieur van de kerk. Als een kerk wordt gesloten of verkocht en herbestemd, wordt uiteraard naar het orgel gekeken. Als het een niet monumentaal orgel is, dan is het feitelijk vogelvrij. Soms kiest men toch voor behoud. De kosten voor afbreken en mogelijk heropbouwen zijn namelijk hoog. Een rijksmonumentaal orgel in een rijksmonument is een twee-eenheid en zijn meestal onlosmakelijk met elkaar verbonden, evenals de akoestiek en de klank van het orgel. Heropbouwen op een andere plek betekent dat de muzikale context verloren gaat. Verwijdering eist een sloopvergunning.
Om eigenaren, overheden en erfgoedprofessionals te helpen bij het maken van de juiste keuzes voor behoud voor de toekomst zijn er acht publicaties samengesteld door Museum Catharijneconvent en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Deze zijn ook heel interessant voor u om eens te bekijken of door te nemen. Ze geven inzicht in de stand van zaken rondom verschillende interieurtypen. In de reeks is ook een speciale uitgave over Orgels. Klik op de gewenste link en de publicatie opent.
