Ook burgers die niet verbonden zijn aan de kerk voelen zich betrokken bij “hun” kerkgebouw.
Burgers die zich roeren en bereid zijn zich in te zetten voor het behoud omdat ‘hun kerk’ vanuit verschillende invalshoeken belangrijk is. Dat hoeft heus niet altijd een tegenbeweging te zijn, maar kan juist leiden tot gedragen oplossingen. Burgers zijn van oudsher de gebruikers van deze gebouwen en zijn eveneens de potentiële gebruikers in de toekomst. Samenwerking is het sleutelwoord. Iedereen kan bijdragen aan het behoud van erfgoed in de eigen omgeving. De oplossingen zijn variabel en veelvuldig. Maar elke oplossing vraagt wel om maatwerk. Er zijn veel voorbeelden in het land waar door burgerinzet of privé eigendom gebouwen gered zijn. Denk bijvoorbeeld aan kerken die worden herbestemd tot woning of restaurant , deze worden in privé of zakelijk aangekocht.
Soms zijn er bijzondere vormen van eigendomsconstructies. Een goed voorbeeld is de Petruskerk in Vught. Daar wordt gewerkt met een erfpachtconstructie van 50 jaar. Zeven burgers hebben deze kerk verbouwd tot een multicultureel ontmoetingscentrum (beluister hier het verhaal over hoe dat is gedaan of lees op herbestemming.nl het kennisdossier). Een ander mooi voorbeeld is boekhandel Waanders nu Van der Velden in de Broerenkerk in Zwolle. Deze kerk stond eerst leeg, maar werd aangekocht door de heer Waanders. Inmiddels is het een centraal ontmoetingspunt in de stad dat veel extra bezoekers trekt. Ook de herbestemming van de Walburgiskerk in Arnhem is een aansprekend voorbeeld. Dit zijn allemaal voorbeelden van private investeringen.
Het Restauratiefonds heeft op de website herbestemming.nl veel voorbeelden van herbestemmingsprojecten verzameld. Die website is een aanrader voor iedereen die meer wil weten over hoe zulke herbestemmingen tot stand komen. De projecten worden daar beschreven vanuit verschillende invalshoeken, zoals opgave, aanpak, programma, financiën, duurzaamheid enz. Je vindt er meer dan 40 voorbeelden van herbestemming van religieus erfgoed.