Er zijn verschillende regionale steunorganisaties die zich inzetten voor het behoud, beheer en de herbestemming van religieus erfgoed. Zij bieden advies, subsidies en praktische ondersteuning. Enkele ervan vind je hieronder.
Erfgoedvereniging Heemschut
Dit is de grootste landelijke vereniging die opkomt voor bescherming van monumenten en cultuurlandschappen. Zij biedt onder andere specifieke publicaties aan en cursussen voor burgers. Ze werken met provinciale commissies, de contactgegevens vind je hier. Ook zijn er speciale werkgroepen zoals de Werkgroep Religieus Erfgoed binnen Heemschut. De provinciale commissies en de werkgroep bestaan uit vrijwilligers.
Provinciale erfgoedsteunpunten
De Steunpunten Cultureel Erfgoed ondersteunen gemeenten bij het behoud en de duurzame ontwikkeling van het cultureel erfgoed. Denk daarbij aan gebouwde, groene en archeologische monumenten, cultuurlandschappen, cultuurhistorische en ruimtelijke (her)ontwikkelingen en de positie van erfgoed in de Omgevingswet. Dus ook religieus erfgoed. Sommige steunpunten geven ook speciale aandacht aan religieus erfgoed. Een mooi voorbeeld hiervan is het initiatief kerkenspreekuur van het Oversticht in Overijssel.
Provinciale erfgoedorganisaties
Ook kennen provincies eigen erfgoedorganisaties deze hebben samen een aantal initiatieven opgezet zoals bijvoorbeeld het online webportaal erfgoedvrijwilliger.nl. Dit is een initiatief van Stichting OPEN het landelijke netwerk van alle provinciale erfgoedhuizen in Nederland. Door samen te werken, kennis te delen en te werken aan vernieuwing, ondersteunen ze erfgoedgemeenschappen, vrijwilligers en organisaties op landelijk en lokaal niveau. Op het online webportaal zoals hierboven aangegeven vind je veel informatie voor vrijwilligers en een overzicht van alle aangesloten erfgoedorganisaties inclusief contactgegevens en wat ze mogelijk voor je kunnen betekenen. Meer informatie over Stichting OPEN vind je hier.
Gelderse Kerken
Stichting Oude Gelderse Kerken, handelend onder de naam Gelderse Kerken, is opgericht op 27 november 1974 en zet zich al 50 jaar actief in voor het behoud en de herbestemming van religieus erfgoed en oude, monumentale kerken in de provincie Gelderland. Als seculiere organisatie ligt het hoofddoel bij het beschermen van de cultuurhistorische en maatschappelijke waarde van deze monumenten. Kerkgebouwen staan midden in dorpen en steden en dienen als belangrijke ontmoetingsplaatsen voor de gemeenschap. De stichting ziet monumentale kerken als erfgoed met een brede culturele en sociale functie.
Het werk is erop gericht om deze historische plekken te behouden en toekomstbestendig te maken, zodat ze hun maatschappelijke functie kunnen blijven vervullen in een steeds veranderende samenleving. Dit doen zij op drie manieren.
Belangstelling wekken voor het behoud van religieus erfgoed.
Helpende hand en advisering: Gelderse kerken biedt kerkeigenaren in Gelderland de helpende hand bij restauratie en onderhoud. Ook adviseert de stichting eigenaren over oplossingen bij dreigend verval van het kerkgebouw door gebrek aan financiën.
Beheer van eigendommen.
Naast het beheren van het eigen bezit adviseren en begeleiden ze ook veel initiatieven voor toekomst religieuserfgoed.
Meer informatie over de stichting vind je op de website van de stichting.
De Erfgoedakademie en de Leerlijn Behoud het kerkgebouw
Leerlijn Behoud het kerkgebouw Overijssel – 1 december 2026 | ErfgoedAcademie
Als je aan de slag wilt met het toekomstbestendig maken van een kerkgebouw in Overijssel, dan is deze leerlijn iets voor jou. De leerlijn is bestemd voor:
Leerlijn Behoud het kerkgebouw Zuid-Holland startdatum 25 september 2026
In Zuid-Holland komen steeds meer kerkgebouwen leeg te staan. Om deze gebouwen te behouden voor de toekomst van stad en dorp organiseert de provincie in samenwerking met de ErfgoedAcademie en Erfgoedhuis Zuid-Holland de leerlijn Behoud het kerkgebouw Zuid-Holland.
Na een succesvolle editie vorig jaar vanuit de gemeente Westland, start deze editie op 25 september. De leerlijn bestaat uit drie bijeenkomsten op locatie en een online bijeenkomst. In deze leerlijn ga je aan de slag met toekomstplannen voor je kerkgebouw, je onderzoekt het ‘merk van je kerk’ en kijkt naar nieuwe mogelijkheden. Experts helpen je op het gebied van gebruiksmogelijkheden, omgevingsfactoren, duurzaamheid, financiën en exploitatie.
🗓️ Startdatum: 25 september
📍Locatie: Op verschillende locaties in Zuid-Holland en online
👥 Kerkeigenaren, -besturen, -beheerders en vrijwilligers in de provincie Zuid-Holland.
Meer weten of aanmelden? Bezoek de website van de erfgoedacademie: https://www.erfgoedacademie.nl/cursusaanbod/leerlijn-behoud-het-kerkgebouw-zuid-holland-25-september-2026-0